۱. بُعد اقتصادی: از جایگزینی کار تا بازآرایی ارزش

هوش مصنوعی یک فناوری عمومی‌ است؛ مانند برق و اینترنت، نه مانند یک ماشین صنعتی خاص. بنابراین اثر اقتصادی آن بیشتر از جنس بازترکیب وظایف است تا حذف سادهٔ شغل‌ها.

سه اثر همزمان رخ می‌دهد:

• اثر جانشینی: کارهای تکراری شناختی مانند تایپ، خلاصه‌سازی، پاسخ‌دهی اولیه و کدنویسی سطح پایه ارزان‌تر می‌شوند.

• اثر مکملی: کارهایی که به قضاوت، مسئولیت، مذاکره، اعتماد و زمینهٔ سازمانی نیاز دارند، ارزشمندتر می‌شوند.

• اثر بازترکیب: شغل‌های تازه در مرز انسان و ماشین شکل می‌گیرند: مهندسی پرامپت، ارزیابی مدل، حسابرسی الگوریتمی و طراحی جریان‌کار انسان‌محور.

خطر اصلی این است که بهره‌وری بالا برود، اما رفاه به‌طور عادلانه توزیع نشود. سه شکاف کلیدی پیش روی ماست:

• شکاف مهارت: کسانی که می‌توانند با هوش مصنوعی کار کنند، درآمدشان جهش می‌کند؛ بقیه عقب می‌مانند.

• شکاف بنگاه: شرکت‌های بزرگ به داده، توان محاسباتی و استعداد دسترسی دارند؛ کسب‌وکارهای کوچک وابسته می‌شوند.

• شکاف جغرافیایی: قدرت در چند شرکت و چند کشور متمرکز می‌شود؛ کشورهای در حال توسعه مصرف‌کنندهٔ مدل می‌شوند، نه تولیدکنندهٔ آن.

بنابراین سیاست اقتصادی نمی‌تواند فقط به رشد چشم بدوزد. باید همزمان به توزیع، رقابت و تاب‌آوری توجه کند:

• بازنگری در نظام مالیاتی و بیمه‌های اجتماعی برای گذار شغلی
• جلوگیری از انحصار داده و مدل
• دسترسی منصفانه به زیرساخت محاسباتی،
• و حمایت از پذیرش مسئولانهٔ هوش مصنوعی در کسب‌وکارهای کوچک و متوسط.

پرسش اقتصادی عصر ما این نیست که چند شغل حذف می‌شود؟ پرسش این است: چه کسی مالک زیرساخت هوش و چه کسی مالک نتیجهٔ آن است؟